İç Eğitmen Yetiştirme: Kurumdaki Bilgi Ekipte Nasıl Kalır?

Takımınızın en iyi satışçısına ya da en deneyimli teknisyenine "yeni gelenlere sen anlatsana" dediğinizde çoğu zaman iki şey olur. İlk oturum uzar, katılımcılar not almakta zorlanır ve uzman bunun kendi işi olmadığını düşünmeye başlar. Burada kişinin yeteneğinde bir eksik yok. Henüz kurulmamış bir beceri var. Bu yazıda iç eğitmen yetiştirmenin neden gündemde olduğuna, elimizdeki verinin neyi gösterip neyi göstermediğine ve küçük bir programı nasıl kurabileceğinize bakıyoruz.
Öğrenmeyi yalnız eğitim birimine bırakmak neden zorlaşıyor?
LinkedIn 2025 Workplace Learning Report'un özetleri yöneticilerin çalışanı öğrenmeye teşvik etmesinin bir önceki yıla göre gerilediğini aktarıyor. Özetlerden birinde yaklaşık 6 puanlık bir düşüşten, bir başkasında kariyer planı için yöneticiden yardım aldığını söyleyenlerin %15 olduğundan ve bunun 5 puan gerilediğinden söz ediliyor. Bu rakamlar ikincil kaynaklardan geliyor ve her özet aynı oranı aynı biçimde yazmıyor. Birincil rapor metnini bu yazıyı hazırlarken açamadık. O yüzden tek bir sayıya yaslanmayın. Ama yön tutarlı: öğrenme, yöneticinin gündeminden çıkıyor.
Bunun pratik sonucu şu. Eğitim biriminin hazırladığı programlar sınıfta kalıyor, çünkü işin içindeki kişi o bilgiyi günlük akışa taşımıyor. İç eğitmen modeli bu boşluğu iş yapan kişiyi eğitmen yaparak kapatmaya çalışıyor.
Eğitmenlik ayrı bir yetkinliktir
Training Industry'nin tanımına göre eğitici eğitimi programları iki yetkinliğe odaklanır: konu hâkimiyeti ve eğitimi kolaylaştırma becerisi. Birincisi sizde zaten var. İkincisi için ders akışı kurmak, soru sormak, katılımcıyı konuşturmak ve zamanı yönetmek gerekir.
Sahada sık karşılaşılan örnek şu: deneyimli bir uzman bilgiyi 45 dakikada anlatır, ama katılımcılar o bilgiyi ertesi gün kullanamaz. Anlatım bilgiyle başlar, uygulamayla biter. Uzmanın iki şeyi öğrenmesi yeterli: her bölümü bir alıştırmayla bitirmek ve katılımcıdan önce kendisinin konuşmamak.
Bilgi kaybı: iç eğitmenin asıl gerekçesi
IATA Knowledge Hub'daki bir yazı havacılıkta konu uzmanlarını eğitmen olarak geliştirmenin kurum bilgisini ekipte tutmanın bir yolu olduğunu savunuyor. Yazıda sayı yok, bir görüş var. Yine de mantığı basit: uzman emekli olduğunda ya da başka işe geçtiğinde bilgi onunla gider. Anlatmayı öğrenmiş bir uzman ise bilgisini yazılı ve uygulanabilir bir eğitim malzemesine çevirmiş olur.
Türkiye'den doğrulayabildiğimiz bir örnek bir sigorta şirketinin 2021 faaliyet raporunda yer alıyor. Rapora göre yıl başında başlayan iç eğitmen programı yıl sonuna kadar 80'den fazla aktif iç eğitmen yetiştirmiş. Sayı bir kurumun bir yıllık sonucu, genel bir ortalama olarak okunmamalı.
Türkiye'de arama talebi ne söylüyor?
Google Keyword Planner'a göre Türkiye'de "eğitici eğitimi" aylık yaklaşık 1.300, "eğiticinin eğitimi sertifikası" yaklaşık 1.000, "kurumsal akademi" yaklaşık 390 kez aranıyor. "İç eğitmen" için ayrı bir hacim çıkmıyor. Eğitici eğitimi aramalarının önemli bölümü yangın, ilk yardım ve MEB onaylı sertifika gibi bireysel ve mevzuat odaklı konulara gidiyor. Yani kurumların kendi uzmanlarını eğitmen yapma ihtiyacı aranan bir başlık olarak henüz öne çıkmıyor.
Bir de açık konuşalım: Türkiye'de iç eğitmen programlarının sonucunu ölçen güncel ve sayısal bir çalışma bulamadık. Bu alanda elimizde sınırlı örnek var. Programı kurarken kendi ölçümünüzü baştan tanımlamanız bu yüzden önemli.
Adayı seçerken nelere bakılır?
Uzmanlık tek ölçüt olmamalı. İyi bir iç eğitmen adayında üç şey aranır: konuyu sahada uygulamış olması, bilgisini paylaşmaktan keyif alması ve ekibin ona soru sormaya gelmesi. Üçüncüsü çoğu zaman gözden kaçar. Ekip zaten kime soru soruyorsa, o kişi eğitmenliğe en yakın adaydır. Bunu bir ankete gerek kalmadan, yöneticilere iki soruyla öğrenebilirsiniz: "Yeni biri takıldığında kime gidiyor?" ve "O kişi bunu anlatırken ne kadar sabırlı?"
Programın en sık düştüğü tuzak, en yoğun uzmanı seçmek. En çok işi olan kişi eğitmenlik için zaman ayıramaz. Gönüllü ve zamanı olan bir ikinci adayla başlamak, ilk grubun yarıda kalmasından iyidir.
Bir iç eğitim oturumu nasıl görünür?
Küçük başlayan bir kurumda ilk oturum genellikle 60 ile 90 dakikalık, on beş kişiye kadar bir grupla yapılır. Açılışta tek bir soru sorulur, ardından iki kısa anlatım ve iki uygulama gelir. Oturum bir sonraki hafta yapılacak tek bir davranışla biter. Eğitmenin sunum dosyası on slaytı geçmez. Katılımcılar slayttan çok, kendi işlerinden bir örnek üzerinde çalışır.
İlk iç eğitmen grubunu kurmak için altı adım
- Konuyu daraltın. Bilgi kaybı riskinin en yüksek olduğu iki ya da üç konuyu seçin. Her şeyi bir anda eğitime çevirmeyin.
- Adayı iyi seçin. Konuyu bilen ve anlatmaya istekli kişileri belirleyin. Hâkimiyet gerekli, ama isteksiz bir uzmandan iyi eğitmen çıkmaz.
- İki günlük uygulama verin. Ders planı yazma, 20 dakikalık bir bölüm sunma ve grubun geri bildirimini alma bu iki günün ana işi olsun.
- İlk oturumu eşlikle verdirin. Deneyimli bir eğitmen salonda olsun, oturum sonunda birlikte değerlendirin.
- Yöneticiyi sürece alın. Eğitmen olarak harcanan saat iş planında görünmezse program ilk yoğun dönemde durur.
- 90 gün sonra ölçün. Verilen oturum sayısını, katılımcı sayısını ve aynı sorunun tekrar sorulup sorulmadığını kaydedin.
Bu altı adım büyük bir bütçe istemez. Asıl yatırım, uzmanın zamanı ve yöneticinin onayı. İlk grubun sonucunu gördükten sonra konu sayısını artırmak ya da programı başka bir bölüme açmak çok daha kolay olur.
Bizimle İletişime Geçin
RECTRA olarak kurumların iç eğitmenlerini, ders planı hazırlamaktan sınıf yönetimine kadar uygulamalı biçimde çalışarak yetiştiriyoruz. 9 Aralık'taki Eğitici'nin Eğitimi: İç Eğitmenler için Uygulama Programı bu çalışmanın açık eğitim hali. Kurumunuza özel bir iç eğitmen programını konuşmak isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
Kurumunuz için özel çözüm ister misiniz?
60 saniyede formu doldurun, 24 saat içinde teklifiniz hazır olsun.
60 Saniyede Teklif Al